NVDR#1 water verbindt

Noot van de redactie:
Op regelmatige tijdstippen schrijft filosoof in residentie Nathalie Snauwaert over haar ervaringen op DOK terwijl ze hier werkt. Ze reflecteert over wat er allemaal op deze plek leeft en welke impact dit heeft op onze stad en de beleving. Als ‘kwartiermaker’ ondersteunt ze de residenten op DOK, elk in hun individueel traject. Ze luistert naar hun noden en helpt hen bij het ondernemen van een volgende stap.

------

Iedereen weet dat de grond onder onze voeten op een dag gaat verdwijnen om plaats te maken voor een geheel nieuwe woonwijk. Over wat we als bewoners van Gent hier vandaag en in 2018 nog neerzetten, wil ik schrijven.

Te midden van het vergankelijke, vinden heel veel mensen elkaar op DOK terug in een collectief goed van de stad (zowel in beheer als in organisatie), waar geen staat, noch kapitaal ons verbindt. Enkel het hier en nu bindt ons, om het beste van onszelf te geven op een plek die we delen. DOK is een vrije zone langs de Schipperskaai. Er zijn hier weinig regels, het gebruik is gratis en dus een ideale uitvalsbasis voor kunstenaars, starters en veranderaars.

Wat ons omringt is een deel van de Oude Dokken, een havengebied met een zwaar industrieel verleden. En naast ons een rijzende bouwwerf die langs de grote waterpartij opnieuw aansluiting met de stad zoekt.

Net als in een echte haven waar dokwerkers dagelijks massa’s goederen en diensten verplaatsen in en uit de stad, programmeren en produceren de 40 DOKbewoners er hier op los van mei tot en met september. Een nieuwe stedelijke agenda wordt hier gemaakt en voorbereid op de markt waarin ze een verandering wil maken.

DOK draait inmiddels op volle toeren. De diversiteit aan aanwezige projecten en experimenten vertalen zich zeer gemakkelijk in een maandelijkse agenda, open tot publiek. Die van juni spreekt alvast boekdelen.

Op de vraag wanneer dat hier gaat verdwijnen, wordt geen antwoord meer gegeven. Who cares? Het is leuk werken èn vertoeven op DOK. Een afgebakende grens tussen beide werkwoorden vind ik hier niet. En in die toestand, ben ik het meest in mijn nopjes.                                                                   

Ik herhaal hieronder even de visietekst van DOK:

> DOK is als tijdelijke invulling een denktank met een verfrissende kijk op stadsontwikkeling. De kernwoorden zijn nog steeds: experiment, (artistieke) vernieuwing, ondersteuning aan creatieve stedelijke dynamiek en ontmoeting.

> DOK wil nadrukkelijk nieuwe ideëen, beginnende collectieven en projecten hosten. Er kunnen producties getest worden, opgestart en uitgevoerd. DOK staat open voor voorstellen door individuen, buurtbewoners, kunstenaars alsook die van collectieven of organisaties.

> DOK is graag gastheer voor residenten die voor langere tijd een plek zoeken. Wat er gebeurt op DOK wordt bepaald door de DOKbewoners (dit zijn de vaste residenten).

In 2018 zijn er 40 DOKbewoners, dat is bijna een verdubbeling met vorig jaar. 

Opvallend is de link met ‘water’ dit jaar, onder de ingediende projecten. Het is hiermee de eerste keer dat ook de blauwe infrastructuur, het water, dat aan DOK grenst, als een oefenterrein dient voor nieuwe experimenten. Het water in Gent is altijd een harde grens geweest binnen stadsontwikkeling en is ook even streng gereguleerd vanuit beleid. Als je kijkt naar wat enkele DOKbewoners van plan zijn op het water dit jaar, lijkt de nood tot het verzachten van die grens nu wel urgenter dan ooit.
 

Dat water ook ruimte is (zowel fysiek, sociaal als regelgevend) hebben de volgende DOKbewoners goed gezien.

DOKANO wilt het water ‘fun’ inblazen en zet in op beweging. Al doende willen ze beleidsmakers ervan overtuigen dat er meer ruimte maar ook infrastructuur nodig is voor recreatie op het water in onze stad. Denk hierbij aan zwemwater en de aanwezigheid van bijvoorbeeld kano’s. Ze engageren zich voor acties die de waterkwaliteit in de Gentse wateren verbeteren, vooral ook in beleving.

YAKU schenkt het water opnieuw zuurstof en gaat zelfs nog een stap verder door bvb. ook het grijswater op DOK te filteren voor hergebruik. Onder het motto ‘water doet leven’, willen ze het water-(wan)beheer veranderen door te focussen op lokale oplossingen i.p.v. mondiale problemen. Enthousiast en gedreven starten ze hun DOKbewonerschap met een open brainstormsessie over hoe ze het water op de Oude Dokken kunnen terugclaimen. De ganse buurt is daarbij uitgenodigd.

De Leiding is gestart met het "project water" een engagementsverklaring om de drankvoorziening op evenementen (festivals) en in de horeca te verduurzamen. Jeroen Vereecke, oprichter van cvba De Leiding (en o.a. de Boombar), speelde al jaren met het idee om Gent te voorzien met lokale siropen voor frisdrank om de transportkilometers te beperken. In plaats van verpakt water te drinken, te vervoeren en te gebruiken voor frisdrank, kunnen we leidingwater gebruiken. Op DOK werken we al met dit nieuwe systeem van De Leiding om zo op het einde van het seizoen de impact te berekenen. De Leiding vind je deze zomer trouwens ook op Sfinks Festival, Boomtown, Cactus Festival, Festival Dranouter, Couleur Café en Paradise City!

Dat het water zowel mensen als natuur verbindt tot concrete acties in de stad, was ook duidelijk tijdens de plastic attack op het water. Op 9 juni sloegen DOKANO, YAKU, ECOPRINS, ONAK, URBAN ACTION CLINIC spontaan de handen in elkaar om het water aan de Oude Dokken ‘en masse’ op te kuisen. Een zestigtal vrijwilligers visten op twee uur tijd 1,5 ton afval uit het water met behulp van kano’s, kajaks en SUP’s.
 


De vraag die bovenstaande DOKbewoners publiek maken dit jaar is: hoe gaan we in de toekomst om met water in de stad?

De sporen van de industrie (vervuiling) zitten nog altijd in het water, en misschien inspireert dat net deze DOKbewoners in wat ze van hieruit produceren dit jaar en vooral in wat anders kan, in het watersysteem en op het kanalenstelsel in Gent.
 


Op een vrije zone als DOK bieden deze bewoners alvast alternatieven voor de toekomststad. 

De diverse initiatieven en interventies die hier ieder jaar de beschikbare ruimte - steeds onderhevig aan verandering - zelf van nul transformeren, verzamelen al doende veel kennis door te vertrekken vanuit de praktijk en dit te testen met publiek. En daar kan ook de stad en haar partners veel van leren als het gaat over bvb. ecologisch geïnspireerde stadsontwikkeling.

Als burgers en stad partner willen worden, gaan ook de grenzen tussen de stedelijke actoren en gebruikers moeten verzachten. Want terwijl de professionele instituten die zich bezighouden met de stad, zoals de landschapsarchitecten, stedenbouwkundigen en ruimtelijke planners, eerder in crisis zijn, door de grote transformaties (economisch, sociaal en cultureel) die onze stad de laatste decennia heeft ondergaan, introduceren de bewoners op DOK oplossingen die onmiddellijke lokale vooruitgang betekenen.

Beleid en ruimtelijke ontwikkeling is niet meer up to date met de gefragmenteerde en plurale samenleving die vandaag de stad ‘maakt’ en veel flexibeler omgaat met de parallelle processen van culturele en sociale verandering, zowel globaal als lokaal.

Door de grenzen en de vele tegenstellingen tussen verschillende vakgebieden in stadsplanning, is het niet meer dan logisch en noodzakelijk de relaties te activeren tussen de stedelijke en ecologische kennis die we in de toekomst nodig hebben.

Het wordt dan ook tijd dat beleidsmakers, planners, projectontwikkelaars en DOKbewoners gaan samenzitten rond de verdere ontwikkeling van de stad. En misschien kunnen ze dat voor de eerste keer ook letterlijk op het water doen, op een drijvend platform in plaats van op kantoor.

Nathalie Snauwaert